İnternet dünyasından kısa başlıklar

Microsoft'un yeni hedefi PowerSet: Yahoo'ya yaptığı tarihi teklifin red edilmesinden sonra Microsoft, Google'a rakip olabilmek için arayışlarını sürdürüyor. Şirketin yeni hedefi PowerSet'i satın almak. PowerSet semantic web anlayışını kullanarak arama motoru geliştiriyor. Hatırlarsanız bir yazımda semantic web den bahsetmiş, yeni web trendinin bu yönde gelişeceğini belirtmiştim. PowerSet hali hazırda, aranan kelimeyi veya cümleyi 'yorumlayarak' arama sonucunu veren bir site olarak çalışıyor. Sitenin kullandığı database şu anda Wikipedia ile sınırlı. Sanıyorum sistemin ve algoritmanın tamamen oturması için Wikipedia örneklem olarak seçilmiş (kanımca iyi bir seçim). Microsoft, PowerSet'i almak için 100 milyon $'dan fazla bir meblayı gözden çıkarmış. Ancak Yahoo'ya yapılan yaklaşık 45 milyar dolarlık teklifin yanında bu rakam okyanusta bir damla gibi kalıyor. PowerSet'in düşünen ve yorumlayan arama motoru çalışmasının başarıya ulaşacağı ve reklamların daha da ilintili olacağı düşünülürse Microsoft'un bu adımı gayet mantıklı görünüyor. Yine de Microsoft'un olası bir satın alma sonucunda PowerSet'e hakettiği değeri gösterip göstermeyeceği ayrı bir muamma, bekleyip göreceğiz.
BusinessWeek | Microsoft's Plan B for Search
eBay'e 63 milyon $ ceza: eBay üzerinden satılan sahte kozmetik ürünleri başına bela oldu. Fransız Louis Vuitton markasının eBay'e açtığı dava sonucunda davacıyı haklı bulan mahkeme eBay'i şirkete 63 milyon $ ödemeye mahkum etti. Firmanın şikayeti ise sahte lüks ürünlerin eBay üzerinden satılması ve bu durumun telif haklarına aykırı olmasıymış. eBay yetkilisi yaptığı açıklamada bu kararın telif hakları için kazanılmış bir zafer olmadığını, sadece Louis Vuitton'un kendi çalışmalarını korumak ve rekabeti dışlamak için yaptığı bir hamle olduğunu belirtti.
CNN.com/world business | eBay fined $63m for selling fake Louis Vuitton
Facebook, MySpace'i geçti: comScore'un raporuna göre Nisan ayı sonunda Facebook, MySpace'i tekil ziyaretçi (unique visitor) sayısında geçmeyi başardı. Açıkçası yakın gelecekte MySpace'in Facebook'a sıkı bir rakip olabileceğini düşünmüyorum. Facebook, sosyal ağ konusunda dünyadaki en iyi örneklerden birisi olduğundan belki de hakettiği değeri yavaş yavaş görüyor. ,Sitenin arka tarafında yeniliklerle siteyi her an güncel tutan iyi bir ekip çalışıyor. Örneğin, önümüzdeki dönemde iş ve okul ağları kapatılacak grupların önemi arttırılacak, online arkadaşları görme penceresi iptal edilip, chat yapılan alttaki çubuk üzerinden online arkadaşlar görülebilecek vs. Facebook, yaptığı yönetici transferleriyle de olduğu yeri sağlamlaştıracağa benziyor. Son olarak Netscape'in kurucularından Marc Andressen, Facebook yönetim kuruluna katıldı. Umarım Mark Zuckerberg, Marc Andressen'in Netscape'e yaptığını, Facebook'a yapmasına izin vermez (Nitekim yeni nesil internet kullanıcıları Netscape'in ne olduğunu bile bilmiyordur).
TechCrunch | Facebook Blows Past MySpace In Global Visitors For May

Sahibinden.com SWOT analizi

Ajandaya yazdığım ilk yazılarımda çoğunlukla SWOT analizleri yaparak bazı siteleri incelemiştim. Fark ettim ki, aylardır SWOT analizi yapmıyormuşum. Bir arkadaşın da ricası üzerine Sahibinden.com'un SWOT analizini yapmaya karar verdim.
SWOT analizi kısaca tekrar etmek gerekirse, bir firmanın, bir şirketin veya herhangi bir olgunun güçlü ve zayıf yönleriyle karşılaşabileceği fırsatların ve tehditlerin incelendiği bir analiz türüdür. Bu analiz sonucunda incelenen şirketin en önemli parametreleri haritalanmış olur.
Sahibinden.com, kişilerin ikinci el (veya sıfır) ürün alıp satabilecekleri bir E-Ticaret sitesidir. Bu yönüyle dünyadaki öncüsü eBay, Türkiye'deki öncüsü ise Gittigidiyor.com'dur. Bu nedenle aşağıdaki SWOT analizinde Sahibinden.com, bu sitelerle çeşitli açılardan karşılaştırılmıştır.
Sahibinden.com SWOT analizi
Güçlü yanları (Strengths): Tasarım açısından site gayet tatmin edici ve şık görünüyor. Göz yormuyor, menü ve ürünler rahatça seçilebiliyor. Renkler uyumlu, fontlar yeterince büyük. Zaten tasarımda fazlasıyla eBay'in örnek alındığını açıkça görebiliyoruz (Gittigidiyor da bu konuda eBay'i örnek almış). Kategoriler anlaşılır ve alt başlıklara doğru şekilde ayrılmış. Bu anlamda arama ve bulma konusu oldukça kolaylaşmış. Arama kriterleri iyi seçilmiş. Türkiye'deki en büyük rakibi Gittigidiyor'a göre en büyük avantajı listeleme ücreti almıyor olması. Gittigidiyor'da düşük de olsa alınan listeleme ücreti, kullanıcıların internette gereksiz harcamalar yapmaya hiç mi hiç yaklaşmadığı bu dönemde Sahibinden.com'u bir adım öteye götürüyor. Sitenin gelir modeli ise ilanın site içerisindeki konumunda yapılan iyileştirmelere dayanıyor. Örneğin, toplist, anasayfa vitrin, acil acil ilanlar, kategori anasayfası vitrini, detaylı arama sayfası vitrini, kalın yazı, farklı renk ve çerçeve, küçük fotoğraf gibi değişik listeleme şekilleri ve özelliklerden ekstra ücret alınıyor. Ancak tüm bu özellikler olmadan da ücretsiz olarak Sahibinden.com'da ilan verilebiliyor.
Zayıf yanları (Weaknesses): Site zaman zaman yavaş çalışıyor. Ayrıca Gittigidiyor kadar reklam ve pazarlama yapmıyor. Bu açıdan Gittigidiyor'un çok gerisinde kalıyor. Gittigidiyor'daki İş Ortaklığı Programı yok. Gittigidiyor bu kanal ile birlikte binlerce web sitesinde adını duyurdu ancak Sahibinden.com bu kanalı kullanmıyor. Alexa'dan çektiğim aşağıdaki tablodan trafik yoğunluğu açısından aradaki fark görülebilir.
Fırsatlar (Opportunities): Özellikle son aylardaki gelişimiyle Gittigidiyor'a oldukça sıkı bir rakip olan Sahibinden.com potansiyel müşterilerini, aktif müşteri yapabilme konusunda oldukça maharetli. Ev, ikinci el araba gibi başlıklarda akla ilk gelen sitelerden birisi olması sitenin geleceği için ümit veriyor. Bu popüleritesini daha da büyümek için kullanıp, Türkiye'nin en büyük E-Ticaret portallarından biri olabilir. Ayrıca Türkiye'de hızla artan internet kullanıcı sayısı, Türkiye'de makro anlamda internet mecrasının gelişimine önayak olacağından Sahibinden.com önümüzdeki yıllarda çok daha iyi bir noktada kendisini konumlandırabilir. Tüm bunlara ek olarak, Türkiye'de dünyada olduğu gibi eBay-Amazon rekabeti gibi dolaylı bir rekabet olmadığından, Gittigidiyor ve Sahibinden gibi siteler çok daha avantajlı durumdalar. Türkiye'de özellikle E-perakendede olduğunu düşündüğüm büyük boşluk, ikinci el ürün satışı yapan E-Ticaret sitelerinin önünü daha da açıyor. Bu noktada Sahibinden.com pazarı daha iyi yönetip, pastadan daha büyük bir pay alabilir.
Tehditler (Threats): En önemli tehdit şüphesiz ki Gittigidiyor-eBay ortaklığı. Alexa grafiğinde gördüğümüz gibi Gittigidiyor'un önemli üstünlüğü var ancak trende baktığımızda Sahibinden.com son aylarda daha iyi bir gelişim göstermiş. Yine de dünyanın en büyük ikinci el ürün alışveriş sitesi eBay'in gücünü yanına alan Gittigidiyor'un rekabet avantajı oldukça fazla ve rekabet kızışırsa Gittigidiyor daha önemli hamleler yapabilir, çünkü bunu yapabilecek gücü var.Tüm bu noktalar birleştirildiğinde aslında Sahibinden.com'un ne kadar ayakları yere basan bir site olduğunu anlayabiliyoruz. Gittigidiyor gibi önemli bir First Mover Advantage (ilk çıkış avantajı) sahibi eBay ortağı 'dev'e böylesine kafa tutmak kolay değil. Bundan sonrası için yapacakları hamleler daha önemli olacak çünkü Sahibinden.com yapacağı fark yaratan yeniliklerle Gittigidiyor'u tahtından edebilir.

Fortune 500'deki internet şirketleri

Fortune her yıl yaptığı Fortune 500 araştırmasının 2008 yılı sonuçlarını açıkladı. Wal-Mart (hipermarketler zinciri) 378,799 milyar dolarlık cirosuyla birinci olurken, 372,824 milyar dolarlık cirosuyla Exxon Mobil (petrol - akaryakıt) ikinci, 210,783 milyar dolarlık cirosuyla Chevron (akaryakıt - enerji) üçüncü oldu. Tabi bu araştırmanın bizi ilgilendiren kısmı bilişim şirketleri, parametreyi daha da daraltırsak bizi daha çok ilgilendiren internet şirketleri.
Türkiye'de internet şirketi kavramına henüz alışamamış olsak da, bu şirketler sektör olarak internet hizmetleri ve perakende sektöründe anılıyor. Bu sektörün devlerinin sıralaması ise Fortune 500'de şu şekilde gerçekleşmiş;

Sıralama	Şirket	2007 yılı Gelir	2007 yılı Kâr
1	Google	16,594 milyar $	4,203 milyar $
2	Amazon.com	14,835 milyar $	476 milyon $
3	Liberty Media	9,482 milyar $	2,114 milyar $
4	eBay	7,672 milyar $	348,3 milyon $
5	Yahoo	6,969 milyar $	660 milyon $

Liderliği uzun süredir olduğu gibi yine Google almış. Google'ın %25 olan kârlılık oranı sektörel ortalamanın çok çok üstünde. Amazon.com, Google'dan sonra ikinciliği almış ancak eBay ile birlikte en düşük kârlılık oranlarına sahip. Amazon.com'un kârlılık oranı %3 civarında iken, eBay'de bu oran %4,5 civarlarında (Mert Canlı Blog | Online alışveriş mi açık arttırma mı?). Liberty Media, adına çok fazla aşina olmadığımız bir şirket ancak sahip olduğu web siteleriyle ciddi bir gelir rakamına ulaşmış görünüyor. Daha da önemlisi gelirinin önemli oranını kâra dönüştürebilmiş (kârlılık oranı %22 civarında). 5. likte ise Yahoo'yu görüyoruz.
Yıllık gelir bize şirketin yapısı ve büyüklüğü açısından faydalı bilgiler veriyor ancak bu gelirlerin kâra dönüştürülmesi daha önemli. Düşünüldüğünde yukarıdaki şirketler tarafından en azından orta vadede kâra dönüşecek yatırımların yapılmış olması da muhtemel (bu da şu anki masrafları arttırıp, kârlılığı düşürüyor doğal olarak). Google, hem ciro hem kârlılık bakımından en güçlü internet şirketi olarak öne çıkıyor. Liberty Media adını ise ileride sıkça duyabiliriz. Amazon.com, bir e-perakende sitesi olarak masraflarını kısma imkanı çok fazla yok aslına bakarsanız (alınan malın maliyeti üzerinde Amazon.com'un kısıtlı kontrolü), ancak operasyonel anlamda verimlilik sağlanırsa kârlılık kesinlikle pozitif yönde etkilenecektir. eBay'in ise açık arttırma sitesi olarak operasyona yoğun olarak masraf yaptığını söyleyebiliriz. Bu masrafın kısılması nispeten Amazon.com'a göre daha zor gibi görünüyor. Bu nedenle, eBay gelir modelini biraz daha geliştirebilirse, hali hazırda katlandığı operasyonel maliyeti karşılayacak ek gelirler yaratabilirse üst sıralarda kendine yer bulacaktır. Yahoo ise son günlerde sektörün devlerinin kıskacında ve rakamlar incelendiğinde gördüğü ilginin hakkını fazlasıyla veriyor.

2008 yılı Fortune 500; Internet Services and Retailing

Online alışveriş mi, açık arttırma mı?

Online alışveriş ve açık attırma belki de internet dünyasının Galatasaray-Fenerbahçe' si gibidir. Dünyadaki iki önemli temsilcisi Amazon.com ve Ebay.com iken, Türkiye'de bu ikiliyi HepsiBurada.com ve Gittigidiyor.com olarak tanımlayabiliriz.
Online alışveriş sitesi, doğrudan ticaret yapar. Toptancılardan ürünleri alır (kimisi stok tutar, kimisi tutmaz), son tüketiciye online olarak satar ve kargo şirketleriyle ürünü teslim eder. En önemli gelir kalemi ise şüphesiz sattığı ürün üzerinden elde ettiği kârdır.
Açık arttırma sitelerinin ise içeriğini tümüyle kullanıcılar oluşturur. Kullanıcılar, sitede listeledikleri ürünler için bir alt limit belirler bu limit üzerinden diğer kullanıcılar ürüne fiyat biçer. Belli bir zaman aralığındagerçekleşen bu açık arttırma süreci, süre dolduğunda kapanır ve son fiyattan satış gerçekleşir. Aynı zamanda yine tüketicinin belirlediği bir "şu anda satın al" (Buy it Now) fiyatı ile kullanıcılar ürünü anında bu bedeli ödeyerek satın alabilmektedir. Açık arttırma sitelerinin gelir modeli listeleme ücreti ve satıştan komisyon üzerine kuruludur. Diğer yan gelirler (reklam vs.) de mevcuttur ancak bu iki kalem gelirin büyük kısmını sağlar.
Amazon.com ve Ebay.com'u baz alırsak, bu iki site doğrudan rakip olmamasına rağmen (aynı site yapısı ve gelir modeli olmamasına rağmen), ikame siteler olduğu için aralarında dolaylı bir rekabet mevcuttur.
Ebay, 2005 yılına kadar Amazaon'a göre nispeten daha ayakları yere basan web girişimi olarak görünse de son yıllarda Amazon'un Ebay üzerinde hatrı sayılır bir üstünlüğü bulunmakta. Kullanıcılara ellerindeki ürünleri satma fikri güzel görünse de, düşündüğümüzde bir yılda sattığımız, satmak istediğimiz veya ikinci el aldığımız, almak istediğimiz ürünler ile internetten satın alabileceğimiz sıfır ürünler arasında ciddi bir pazar farkı oluşuyor. Tabi, bu kriterleri değerlendirirken, Ebay'in nispeten daha az rekabetin olduğu ikinci el ürün satışı pazarında, Amazon'un ise fazlasıyla rekabetçi, reel hayatta da rekabetin kıyasıya yaşandığı bir pazarda olduğunu göz önünde bulundurmamız gerekiyor. İnternet önümüzdeki yıllar içinde ticarette daha etkin bir rol oynayacak. Ayrıca, bilgisayarın insanların hayatındaki yeri ve geliştirilen güvenlik önlemleri, internetten yapılan satışlara önemli etki yapacağı aşikâr. Bu gelişmeleri daha iyi değerlendirecek olan site ise bu iki site arasından Amazon.com olacaktır. Ebay her zaman markasıyla ve edindiği konumla en kârlı sitelerden olabilir ancak Amazon.com'un önünün daha açık olduğunu düşünüyorum.

Yararlanılan kaynaklar;
Wikipedia.org
Amazon vs. eBay: Battle of the Online Auctions

eBay GittiGidiyor.com'a Ortak Oldu

Uzun zamandır gündemde olan, ancak GittiGidiyor.com yöneticilerinin ısrarla inkar ettikleri eBay ortaklığı geçen hafta gerçekleşti. Konuyla ilgili GittiGidiyor.com anasayfasında açıklama bulunmakta. GittiGidiyor.com u incelediğim yazımda da belirttiğim gibi, sitenin en büyük tehditi aslında eBay'in Türkiye pazarına girmesi idi. Ancak eBay GittiGidiyor.com'a ortak oldu ve bu tehdit ortadan kalktı, aksine bir fırsata dönüştü. Dünya piyasasında eBay'in etkinliği düşünüldüğünde GittiGidiyor.com bu ortaklıktan hem maddi hem manevi kazanç sağlamış görünüyor. eBay, azınlık ortağı olarak GittiGidiyor.com hisselerinden aldı. Eğer eBay Türkiye pazarına başka bir siteyi alarak (HemalHemsat.com, Sahibinden.com gibi) girmeyi düşünseydi, GittiGidiyor.com çok çetin bir rakip olarak karşısına çıkacaktı. Böylelikle Türkiye pazarını iyi tanıma ve rekabetten ziyade güçlerini birleştirme yolunu seçti. İki taraf için de iyi bir anlaşmaya benziyor. Ancak eBay'in Türkiye'deki stratejisini, ilerleyen yıllarda daha net göreceğimiz kesin.

İnternette E-Ticaret yapmak?

E-Ticaret deyince aklımıza doğal olarak hep internet üzerinden satış gelmekte. Ancak E-Ticaret tüm elektronik ortamlar üzerinden yapılan ticareti kapsamaktadır. Yine de, günümüzde ticaret yapmaya en uygun elektronik ortam internettir. Özellikle de Türkiye'de hızla artan ADSL kullanıcı sayısı, bu konuya insanların ilgisini çekmektedir. Peki ya E-Ticaret nasıl yapılmalıdır? Nelere dikkat edilmelidir?
Öncelikle şu nokta gözden kaçmamalıdır, E-Ticaret yapmak sanıldığı gibi kolay değildir. E-Ticaret sitesi detaylı olarak tasarlanmalı, anahtar noktalara özen gösterilmelidir. Günümüzde başarılı E-Ticaret sitelerine baktığımızda ortak yön olarak yüksek verimliliği gösterebiliriz. Yüksek verimlilikten kastımız, yapılan işin eksiksiz ve müşterinin istediği şekilde yerine getirilmesidir. Örneğin, HepsiBurada.com şu an itibariyle aldığı siparişlerin %90'ına yakınını vaad ettiği teslim süresinde müşterisine ulaştırmaktadır. Zaman zaman aksamalar olsa da bu genellikle kurye şirketlerinden kaynaklanmaktadır. Nitekim, eBay'in ve Amazon.com'un bu konudaki başarıları belki de onları bu denli ön plana çıkarmaktadır. Tabi ki herşeyden önce, yaratıcı bir fikir bulmak şart. Herkesin yaptığını yapmak, biraz amerikayı yeniden keşfetmeye benzer. Bunun yerine, olanı geliştirmek veya olmayanı bulmak çok daha faydalı olacaktır sizin açınızdan. Yatırımınızın geri dönüşü daha hızlı ve yüksek oranlarda olacaktır. HemenAl.com'un bünyesinde hizmet veren, PetBurada.com bu konuya güzel bir örnek olarak gösterilebilir. Site kısa sürede masrafını çıkarmış ve kâra geçmiş. Bu siteyi yapmak çok zor değil, ama düşünmek belki de çok zor.
Bazen önümüzdeki E-Ticaret fırsatlarını göremeyebiliriz. Aslında bize göz kırpan bu fırsatlar, başkalarına büyük paralar kazandırmaya başlayabilir. YemekSepeti.com fikri belki de Türkiye'de birçok kişinin aklına gelmiştir ancak Nevzat Bey ve arkadaşları hayata geçirebildiler. Onlar gözlerinin önündeki fırsatı gördüler ve nakite çevirdiler. Burada yine yüksek verimliliğin altını çizmek lazım. Nitekim Nevzat Bey ve ortakları YemekSepeti.com'da çok iyi bir sistem oturtmuş durumdalar. Memnun kalınmayan restoranlar ile ilişkinin kesilmesine kadar giden sıkı politikaları var. Bu ve buna benzer müşteri odaklı stratejiler başarının kilit noktalarından birisidir. Özellikle günümüz web trendi Web 2.0, her zaman ziyaretçinin memnun kalması, önemsenmesi konusunda kurallar koymuştur. Herşey ziyaretçinin istediği gibi tasarlamalı, onların menfaati düşünülerek işlemelidir.
Fikrimizi de bulduk, verimli çalışma konusunda da azimliyiz, peki şimdi ne yapmalıyız? Kod bilmemiz gerekiyor mu? Açıkçası iyi işleyen bir E-Ticaret sitesi yapabilmek için sıfırdan başlayan birisinin kodlamaya yıllarını vermesi şart. Bu açıdan bakacak olursak, kodlama öğreneyim de E-Ticaret sitesi kurayım fikri düşünülmemelidir. Ancak kodlamaya en azından neler yapılabileceği konusunda fikir vermesi açısından biraz aşina olunması, kanımca çok faydalı olacaktır. Sitenizi bir webmaster'a makul ücretlerle yapabileceğiniz gibi, HemenAl.com gibi hazır E-Ticaret hizmeti sunan portallar ile kurabilirsiniz. Fikriniz, ne kadar kaliteliyse ve uygulanabilirse bu masrafları çıkarmanız o kadar kolay olacaktır. Sitenizi de kurduktan sonra, tüm iş sistemi tümüyle oturtmaya kalıyor. Bu, E-Ticaret yapmanın en zor kısmıdır. İnsanlara kusursuz hizmet vermek istiyorsanız, tüm süreçleri, adımları ilmik ilmik dokumanız gerekmektedir. Aksi takdirde, memnuniyetsiz müşteriler E-Ticaret hayatınızı sonlandırabilir. Tümüyle müşteri odaklı olarak, onları düşünerek hazırlayacağız ürün arama, alışveriş, ödeme, teslimat, satış sonrası hizmet gibi süreçler, size rekabetçi avantaj sağlayacaktır. Bu süreçler, eğer gerçekten verimli çalışıyor ise, siteniz için başarılı diyebilirsiniz. Sitenizin çok başarılı olması için ise kâr etmesi şarttır. Bu da, tedarikçilerinizden alacağınız ürünün maliyeti ile, müşterilerin ödemeye razı olacağı miktar arasındaki dengenin kurulmasıyla sağlanacaktır. Müşteriye sunduğunuz fiyat, makul, piyasada sıkça göremeyeceği bir fiyat olmalıdır ki sizi tercih etsin. Şimdilik E-Ticaret ajandasından bu kadar. Umarım faydalı olmuştur. Konuyla ilgili sorularınız olursa, memnuniyetle cevaplayabilirim.