Wikia Search, Google'a rakip olabilir mi?

Wikia Search, Wikipedia'nın kurucularının (Jimmy Wales ve Angela Beesley) üzerinde çalıştığı, online olarak kullanıcılarının kodlarına katkıda bulunacağı arama motorudur.Geçtiğimiz günlerde Türkiye'yi ziyaret eden Jimmy Wales'in Ntvmsnbc'ye verdiği röportajda okuduğum Wikia Search,kitlesel işbirliğinin gücünü aklıma getirdi(Yeni ekonominin diğer adı; Vikinomi). Röportajda aynı zamanda bazı yazarların bu oluşumun Google için tehdit oluşturduğu görüşüne de yer verilmiş. Açıkçası bence de Google bu oluşumdan çekinmeli, çünkü Wikipedia'nın oluşturduğu geniş bilgi hazinesinin, içerik kalitesi açısından Google'a kıyasla (içerik olarak) çok üstün olduğu düşünülürse, dünya üzerindeki tüm yazılımcıların kodlarıyla katkıda bulunacağı bir arama motoru çok daha verimli çalışabilir.
Hali hazırdaki en iyi arama motorunun Google olduğu su götürmez bir gerçek. Sistemin çalışma prensibi daha önceki yazılarımda da belirttiğim gibi PageRank. Pagerank sitelere kalite açısından belli bir puan verilmesi esasına dayanıyor. Belli kelimeler baz alındığında bir sitenin o kelimeyle ne kadar ilintili (alakalı) olduğu Pagerank değerini etkiler. Aynı zamanda sitenin diğer sitelerden aldığı linkler de Pagerank değerini etkiler. Pagerank'i yüksek bir sitenin vereceği link, sitenin Pagerank'ini de arttırır (referans sistemi).
Tabi ki, incelendiğinde bu iki önemli parametrenin çok detaylı noktaları mevcuttur. Google'ı Google yapan da bu noktalardır.
Ancak Wikia Search, dünya üzerindeki binlerce yazılım geliştirici ile arama motoru teknolojisini bir adım ileriye götürebilir. Nitekim Google'da hala milyonlarca spam sitenin yer aldığını düşünürsek, böyle bir girişimin biz internet kullanıcılarını memnun edeceğini söyleyebiliriz.

Ntvmsnbc'deki Jimmy Wales röportajının tamamını okumak için tıklayınız.

Yeni ekonominin diğer adı; Vikinomi

Wikipedia, sıkça yardımına başvurduğum, dünyanın en büyük ansiklopedisi olarak görülen web oluşumudur. Web oluşumu diyorum çünkü wikipedia birkaç bilim adamının veya uzmanın hazırladığı bir ansiklopedi değil, dünyanın dört bir yanından insanların oluşturduğu bilgi hazinesidir. Wikipedia, bünyesinde 9,5 milyona yakın makale barındırmaktadır.
Wikipedia'nın 6 yıl içindeki bu inanılmaz büyümesi iş dünyasında değişen bazı şeylere işaret etmektedir. Artık çok önemli bir kavramın hüküm sürdüğü dünyada yaşamaktayız; kitlesel işbirliği. İlkokulda hayat bilgisi dersinde "imece"den bahsedilirdi. TDK'ya göre imece, "Kırsal topluluklarda köyün zorunlu ve isteğe bağlı işlerinin köylülerce eşit şartlarda emek birliğiyle gerçekleştirilmesi." dir. Uzun yıllardır imece ile emek birliği yapan insanlar, artık internetin insanlara dünyanın her köşesini ulaşılır hale getirdiği bugünlerde dünya üzerinde imece yapmaya başladılar. Wikipedia, dünya üzerindeki imecenin en güzel ve en göz önünde örneklerinden biridir. Bir diğeri P2P (kullanıcıdan kullanıcıya) dosya transferleridir.
Aslında Web 2.0 felsefesi de bu anlayış üzerine kurulmuştur. Günümüzde Web 2.0 uygulaması diyebileceğimiz hemen hemen tüm web sitelerinin içeriği kullanıcılar tarafından oluşturulmuş, büyümüş ve büyümeye devam etmektedir. İnternetin sağladığı bu imkanın farkına varan şirketler, iş modellerine bu yeniliği yansıtmaya başlamışlardır. Örneğin, altın arama ve çıkarma konusunda uzmanlaşmış bir şirket olan Goldcorp'un sahibi, altın konusunda aradıklarını bulamadıkları bir dönemde katıldığı Linux konferansında kitlesel işbirliğinin farkına varmış, bu konuda birşey yapılabileceğini düşünmüştür. Şirketin altın arama ve çıkarma konusunda yaptığı tüm araştırmaların sonuçlarını web sitelerinde yayınlamış, en iyi çözüm önerisi getirene 500 bin dolar ödül vereceğini açıklamıştır. Mevzu bahis yıl 1990'ların sonu olduğu için ve bu tarz gizli bilgilerin herkesle paylaşılmasının pek de normal görünmediğinden fikir çok yadırganmış. Ancak gelen binlerce başvuru sonucunda kullanılan yöntemler sayesinde milyonlarca ons altına ulaşılmıştır. Şirketin büyüklüğü o zamanlar yüzbin dolarlar ile ifade edilirken, şu anda milyar dolarlar telafuz edilmektedir.
Bu örneğin yanı sıra, tıp alanında da benzeri uygulamalara raslamak mümkündür. Bir ilacın geliştirilmesi, bir tedavi yönteminin daha iyi hale getirilmesi gibi konularda dünya üzerindeki uzmanlar bilgilerini birleştirme yoluna gitmektedir.
Özel sektördeki bazı şirketler de bu gelişmelere kayıtsız kalmamıştır. Boing firması üzerinde çalıştığı bir uçak modelini dünya genelindeki yüzlerce iş ortağıyla birlikte online olarak tasarlamıştır. Böylelikle tüm kullanıcıların satıcıların mühendislerin katılımıyla daha kusursuz bir makine yaratılmıştır.
Kitlesel işbirliği günümüz iş dünyasının vazgeçilmez unsurlarından biridir. Tüm bu anlatılanlar doğrultusunda Wikipedia'nın örnek gösterilerek adı konmuş ekonomi dünyasının yeni adı; Wikinomics (Vikinomi)'dir. Geleneksel hiyararşik yönetim yapısı ve iş dünyası, kitlesel işbirliği ve sıfıra yakın hiyararşi karşısında güçsüz kalacaktır; tıpkı Microsoftun zamanla Google karşısında güçsüz kalması gibi.

*Bu yazı, Vikinomi (Wikinomics) kitabından esinlenerek yazılmış, kitaptan örneklere yer verilmiştir.

Lost + Wikipedia = Lostpedia

Eminim Lost'u duymuştursunuzdur. Hatta bazılarınız (ben dahil) büyük bir hayranı olmuştursunuz. Lost, 3. sezonunda yaklaşık 3 aylık aradan sonra 7. bölümüyle geçtiğimiz çarşamba günü tekrar ekranlara döndü. Fanatikleri Lost hakkında komplo teorileri üretmeye devam ediyor. Yüzeysel bir Lost izleyicisi olarak, bazı teorileri büyük bir dikkatle okuduğumu itiraf etmeliyim. İşte bu teorilerin, diziyle ilgili genel bilgilerin olduğu özel bir ansiklopedi var, Lostpedia. Wikipedia'nın formatının aynısına sahip sitede, Lost dizisiyle ilgili hemen herşeyi bulabilmeniz mümkün. Ancak sitenin anasayfasında bir uyarı var. "Lostpedia ABD'deki yayın tarihlerine göre güncellenmektedir. ABD dışından olan tüm ziyaretçilerin sayfayı dolaşırken çok dikkatli olması gerekmektedir."

Link: Lostpedia

Web 2.0 nedir?

"Web 2.0 internetin bir platform olarak kullanılması sonucu bilgisayar endüstrisinde meydana gelen devrim ve bu yeni platformun kurallarının anlaşılmaya çalışılmasıdır. Bu kurallardan en önemlisi ise; toplu ağın (internet) etkilediği insanların internet kullanımını arttırmak amacıyla daha iyi uygulamalar geliştirmektir"
Tim O'Reilly

Yukarıdaki tanımı biraz açalım isterseniz. İnternet, kullanıma açıldığı yıllardan bu yana (farketmesek de) büyük bir evrim geçiriyor. İlk senelerde basit statik web sayfaları kullanılırken, artık sayfalar 100'lerce kb'lık resimleri barındıran bir bütün haline geldi. İnternet hızının ve kullanımının bu yıllar içerisinde büyük artış göstermesi tabi ki, bu değişimin en önemli sebebi. Ancak artık web siteleri, sadece yapımcısının tuali olmaktan çıkıp, yazı tahtası haline gelmeye başladı. Şöyle ki, artık kullanıcılar sitelere gelip, istedikleri gibi yorum yazıp, resim, bilgi ekleyip, hali hazırdaki içeriğe oy verip, siteyi bir nevi kişiselleştiriyorlar. Örneğin, wikipedia.org, örneğin şu anda benim de kullanmakta olduğum blogger.com, videolarımızı paylaştığımız youtube.com, hatta google.com. Hepsi bu yepyeni internet çağının lokomotifleri. Hepsi bizi düşünüyor, bizi siteleri ile etkileşime sokmaya çalışıyor. Bunu yaparken hem kendileri kazanıyor, hem de bizi rahatlıkla kullanabileceğimiz, faydalanabileceğimiz, birşeyler paylaşabileceğimiz yeni platformlar ile tanıştırıyorlar. Biz bunu yaparkan çok fazla çaba sarfetmiyoruz, onlar herşeyi düşünüyor, sitelerini bu doğrultuda kodluyorlar. Ajax* altyapısı kullanıyorlar, hayatımızı kolaylaştırıyorlar.
İşte Google, Wikipedia, Napster gibi sitelerin takip ettiği, Tim O'Reilly'nin tanımladığı ve adlandırdığı felsefe kısaca budur, Web 2.0'dır.

*Ajax teknolojisine daha sonra değinilecektir.

Kaynak: What is Web 2.0 - Tim O'Reilly