Eski ideefixe; yeni idefix

Ülkemizde E-Ticaret son yıllarda gözle görülür oranda büyüdü ve önümüzdeki yıllarda bu ivme artarak gelişimi devam edecektir. Bu durumun iki önemli parametreye bağlı olduğunu düşünüyorum.
Birincisi, Türkiye'deki internet kullanıcı sayısının günden güne artması ve ADSL ile kullanımın sürdürülebilir olması. Özellikle TTNet'in yaptığı kampanyalar ve internetin geçmişe nazaran oldukça ucuzlaması, daha da ucuzlayacak olması internet kullanıcı potansiyelini eni konu arttırıyor. Türkiye'deki kullanıcılar ne kadar internete giriş yapıp, internete alışırsa, o kadar internetten alışveriş kavramına alışacak.
İkincisi ise E-Ticaret adına alınan önlemlerin hem web tabanlı hem bankalar tarafından (kredi kartı, havale) arttırılması ve bu önlemlerin kullanıcıyı tatmin eder düzeye gelmesi. Bilindiği gibi kredi kartı numarası çalınması ve dolandırıcılık olayları geçmişte sıkça yaşanan bir problemdi. Ancak son yıllarda SSL sertifikası olan E-Ticaret sitelerinde siteden kaynaklanan kredi kartı numarası çalınma durumu hemen hemen imkansız hale geldi. (SSL, 128 bitte kodlanan şifreleme yöntemiyle kredi kartı numaralarının aktarımının yapılmasıdır.) Ayrıca bankalar da çıkardıkları sanal kredi kartı uygulamalarıyla, yalnızca bir seferlik oluşturulan kredi kartı numaraları ve şifreleriyle internetten alışveriş yapmak, geçmiş yıllara göre çok daha güvenilir hale geldi.
E-Ticaret'in Türkiye'deki gelişimiyle ilgili nispeten detaylı girişten sonra E-Ticaret denince akla gelen E-perakendecilik konusunda Türkiye'de neler yapıldı, bunu incelemek gerekir. HepsiBurada'yı önceki yazılarımda incelemiştim ancak genel olarak bu siteyi beğenmediğimi söyleyebilirim.
Idefix ise yıllardır sektörde yer alan, adı itibariyle ilgi çeken (genelde google'dan aratılıp ulaşılan) ancak müşterisini oldukça tatmin eden sitelerden birisi. Site genel olarak kitap, müzik ve cd-dvd üzerine yoğunlaşmış bir E-Ticaret modeline sahip ve kalite olarak gayet tatmin edici düzeyde. Ancak son aylarda yapılan değişiklikler bence idefix için pek de iyi olmadı. Öncelikle Ağustos ayından alınmış ve şimdiki screenshot'ları görelim (Ağustos ayı screenshot'ı Archive.org'dan alındığı için bazı görseller görülmüyor)


Köklü değişiklikler yapıldığını görüyoruz. Domain adresi de Ideefixe'den Idefix'e değiştirildi ancak ilginç şekilde www.idefix.com yazdığımızda adres çubuğunda Ideefixe'ye yönlendiriliyoruz. Logo ise idefix olarak değiştirilmiş. Olması gereken Ideefixe.com a girildiğinde Idefix'e yönlendirilmekti. Onun dışında, kesinlikle eski Idefix tasarımı çok daha şık, renkler canlı ve site user friendly di. Şimdi ise renkler mat, logo kötü. HepsiBurada'ya sağlam bir rakip olabileceğini düşündüğüm sitenin böylesine kötü tercihler yapması açıkçası beni üzdü. Umarım bu değişiklikler geçici olarak (Ideefixe->Idefix geçişi) yapılmıştır ve arka planda çok daha iyi bir Idefix bizi bekliyordur.

Alışveriş sitelerinde yapay zeka

Amazon.com ve dünyadaki birçok online alışveriş sitesi çapraz satış (cross selling) yöntemini kullanmaktadır. Peki çapraz satış (cross selling) ne demektir?
Çapraz satış aslında bir nevi yapay zekadır. Site elinde bulundurduğu tüm verileri harmanlayarak sizin satın alma davranışınızı etkilemek istemektedir. Mesela, Amazon.com'a girdiniz. Justin Timberlake'in son albümünü buldunuz, sepete koydunuz. Bu esnada Amazon.com boş durmadı. Milyonlarca veriden oluşan veritabanını analiz etti ve sizin demografik (yaş, cinsiyet, meslek vs.) özellikleriniz ile benzer kişilerden Justin Timberlake'in son albümü alanları buldu ve onların aldığı diğer ürünlerden size uygun olabilecekleri sıraladı. Sonuç olarak Amazon.com size, sizin beğenebileceğinizi düşündüğü ürünleri gösterdi ve bir nevi satın almanızı etkiledi. Bu sistem, ilk bakışta çok kolay gibi görünse de (kodlar sağolsun) sistemin aslında çok daha derinlemesine incelenmesi gerekmektedir. Kişinin satın alabileceği aralıktaki ürünleri göstermek dikkat edilmesi gereken hususlardan birisidir. Bir diğeri, satın alındığında site için katma değer yaratabilecek bir ürünün sergilenmesidir. Burada kastımız şudur; mesela kişiye bir LCD sattınız. Bu LCD'ye güzel bir kumanda satmaktan ziyade (belki $10-15) bir ev sinema sistemi satmayı tercih etmelisiniz. LCD'yi alabilen kişi ev sinema sistemini de düşünebilir. Ancak LCD alan kişinin kumanda alması için yapılacak bir çapraz satış stratejisi, sitenin bu çabayı göstermesine bile gerek kalmayacak bir marj ile geri dönmektedir. Ayrıca yapılan bazı araştırmalar göstermiştir ki, kişiler ürün satın aldıkları ekrandan başka bir ekrana giderek ürün almaktan ziyade, ürünü gördükleri ekrandan sepete atmayı tercih etmektedir. Bu sebeple sepete ekleme aksiyonunun alındığı ekranda gösterilecek nispeten büyük resim boyutunda çapraz satış ürünleri ve detayları açıklamalar, kişinin büyük ihtimalle bu ürünlerden birisini daha sepete eklemesine vesile olacaktır.
Türkiye'de IdeeFixe bu modeli az da olsa hayata geçirmiştir. Sitede bir kitaba tıkladığınız takdirde aşağıda 'Bu ürünü alanlar bunları da aldılar' başlıklı bir kısım göreceksiniz. Bu da aslında bir nevi çapraz satıştır.
Çapraz satış, yazılım geliştiricilerin sizin ne istediğinizi bulmaya çalışmasının bir diğer adıdır. Zahmetli, yorucu ve yaratıcılık gerektiren bir iş olduğu için, maliyeti yüksektir. Yine de, en optimum maliyetle, en optimum düzeyde yapılması online alışveriş sitesinin satışlarında gözle görülür bir artış sağlayacaktır.

Kaynak;
Clickz | Using Web Analytics to Cross-Sell
iMediaConnection | Cross-Selling Hazards